Τα Βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης

Δυτικά Τείχη –“Εγγώνιοι λίθοι” (έδρανα από το στάδιο ή τον Ιππόδρομο της Θεσσαλονίκης) στο κάτω μέρος του τείχους

Τα Βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης

Μικρή βοηθητική πύλη στη βάση του τριγωνικού πύργου, που σύμφωνα με επιγραφή στο μαρμάρινο θύρωμά της μετασκευάστηκε στα 1355/6 από την αυτοκράτειρα Άννα Παλαιολογίνα, σύζυγο του Ανδρόνικου Γ' Παλαιολόγου και μητέρα του Ιωάννη Ε' Παλαιολόγου, η οποία διοίκησε την Θεσσαλονίκη και την περιοχή της, το διαστήμα από το 1352 και μέχρι το θάνατο της το 1365.

 

Στην επιγραφή αναγράφεται:

<<<ΑΝΕΓΕΡΘΗ Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΥΛΗ ΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΡΑΤΑΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣ ΗΜΩΝ ΚΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΚΥΡΑΣ ΑΝΝΗΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΙΝΗΣ ΥΠΗΡΕΤΗΣΑΝΤΟΣ ΚΑ[ΣΤΡΟ] ΦΥΛΑΚΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΟΥ) ΧΑΜΑΕΤΟΥ ΤΟΥ ΚΟΙΑ[ΣΤΟΡΟΣ Τ] Ω ΣΩΞ(Δ' ΕΤΕΙ) ΙΝΔ(ΚΤΙΩΝΙ) Θ'>>

Δημόσια γλυπτική,

Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Νεκροταφείο Ευαγγελιστρίας

Ταφόπλακες στο Φρούριο του Επταπυργίου (Yedi Kule)

Νεκροταφείο Ευαγγελιστρίας

«Ένας Θεσσαλονικιός Εβραίος του 3ου αι. μ.Χ.»

Η σαρκοφάγοι και οι βωμοί ήταν δύο από τους τύπους ταφικών μνημείων στη ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη. Μεμονωμένα, στις πλευρές δρόμων ή ενταγμένα σε ιδιόκτητους περιβόλους, τους τόπους, μαζί με άλλα μνημεία, στήλες και αγάλματα παραμένουν ως ανάμνηση των αγαπημένων τους στο διηνεκές.

Σαρκοφάγος ονομάζεται η λίθινη θήκη στην οποία τοποθετούνταν το σώμα του νεκρού μαζί με τα κτερίσματα, τα αντικείμενα δηλ. που τον συνόδευαν στο μεταθανάτιο ταξίδι του. Στο εσωτερικό της θάβονταν συχνά δύο, τρία ή και περισσότερα μέλη της ίδιας οικογένειας.

Η λέξη σαρκοφάγος προέρχεται από ένα λίθο, τον lapis sarcophagus. Ο ρωμαίος συγγραφέα Πλίνιος μας πληροφορεί ότι ο λίθος αυτός είχε την ιδιότητα να λιώνει τα σώματα των νεκρών μέσα σε 40 ημέρες.

Στη Θεσσαλονίκη, όπως και σε άλλες ρωμαϊκές πόλεις της Μακεδονίας, υπήρχαν πολυάνθρωπες ελληνόφωνες εβραϊκές κοινότητες. Τα μέλη της κοινότητας θάβονταν στο ανατολικό νεκροταφείο, μαζί με τους εθνικούς και τους χριστιανούς. Η περιοχή φιλοξένησε εβραϊκούς τάφους και κατά τα οθωμανικά χρόνια, όταν χιλιάδες ισπανόφωνοι (Σεφαραδίτες) Εβραίοι εγκαταστάθηκαν εδώ στα τέλη του 15ου αιώνα, εκδιωγμένοι από τους βασιλείς της Ισπανίας.

Σύμφωνα με την επιγραφή, τη σαρκοφάγο αυτή αγόρασε ο Εβραίος Μάρκος Αυρήλιος Ιακώβ για τον ίδιο και τη γυναίκα του Άννα. Πρόκειται για τη μοναδική μέχρι τον  3ου αι. μ.Χ. για την ύπαρξη συναγωγής στη Θεσσαλονίκη.

 

 

Ιστορικοί τόποι νεκροταφείων Ευαγγελιστρίας, Αρμενίων και Προτεσταντών

 

 

Η περιοχή που εκτείνεται ακριβώς έξω από τα ανατολικά τείχη της πόλης και φτάνει μέχρι τον Κεδρηνό λόφο, τα λατομεία και το Αγίασμα του Αγίου Παύλου, είχε παραχωρηθεί από τους Τούρκους, πριν από αιώνες, στην Ορθόδοξη Ελληνική Κοινότητα για την ταφή των νεκρών της. Το 1875 η Κοινότητα παραχώρησε αυτό το χώρο στη Φιλόπτωχο Αδελφότητα, που η δραστηριότητά της χρονολογείται από το 1871. Παρά τις τότε δυσκολίες από μέρους των Τούρκων η Αδελφότητα ίδρυσε το Νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας, έκτισε τον ομώνυμο ναό και περιέφραξε τμήμα της συνολικής έκτασης. Αργότερα οι Τουρκικές αρχές απέσπασαν αυθαίρετα διάφορα τμήματα από τη μεγάλη έκταση και τα παραχώρησαν, ένα στο ορφανοτροφείο Ισλά Χανέ, ένα για το Βουλγαρικό νεκροταφείο (που δεν διασώζονται) και ένα για την εγκατάσταση του Αρμενικού Νεκροταφείου. Σήμερα, στην ίδια αυτή περιοχή μεταξύ της οδού Ελ. Ζωγράφου και των τειχών και δίπλα στο μηχανουργείο Αξυλιθιώτη, αναπτύσσονται εκτός από το Αρμενικό και το νεκροταφείο των Προτεσταντών.