 |
| «Υπέρ ευχής Αρτεμισίου και παντός του οίκου αυτού» |
Λίγο πριν το τέλος της Ιεράς Οδού, στην κεντρική πλατεία
της Ελευσίνας, στέκει ιερός ναός αφιερωμένος στον Προφήτη Ζαχαρία.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του περιηγητή Blouet1, μετά την επανάσταση, στα 1829 είναι το μόνο κτίσμα της πόλης που έμεινε άθικτο. Η παρουσία του επιβλητική μέσα
στην απλότητά του.
Περίφραξη οριοθετεί τον προαύλιο χώρο του ναού, η είσοδος
στον οποίο απαιτεί από τον επισκέπτη να κατέβει από το επίπεδο της πλατείας
πατώντας σε μαρμάρινα πολυπατημένα σκαλοπάτια. Ο χώρος του προαυλίου γεμάτος με
δέντρα και απομεινάρια από τη παλαιοχριστιανική βασιλική, επάνω στην
οποία κτίστηκε ο μεταγενέστερος ναός.
Στο χώρο αυτό λειτούργησε περίπου από τα μέσα έως τα τέλη
του 19ου αιώνα το Α΄ Δημοτικό Σχολείο Αρρένων2, ένα κτίριο με δύο δωμάτια που ήταν από τα πρώτα κτίρια που κτίστηκαν στην Ελευσίνα μετά την
ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και το οποίο δε σώζεται σήμερα. Η μαθητική
παρουσία, ωστόσο στάθηκεσύμφωνα με την παράδοση η αφορμή για να λειτουργηθεί και
πάλι, μετά από αιώνες, ο ναός. Οι μαθητές του σχολείου χρησιμοποιούσαν
το εγκαταλελειμμένο κτίριο ως σημείο συνάθροισης. Περνώντας τα χρόνια, τρία
αγόρια 13 – 14 ετών, ο Χρήστος Μαρούγκας, ο Ιωάννης Δήμας ή Παρασκευάς και ο
Γεώργιος Παππάς υποστήριξαν ότι είδαν και οι τρεις τους επί τρία συνεχόμενα βράδια το ίδιο όνειρο: «Είδαν στην αυλή του σχολείου έναν ιερέα που κρατούσε στα
χέρια του το Ευαγγέλιο. Τους είπε πως είναι ο Άγιος Ζαχαρίας και πως
ήτανε το σπίτι του»3. Τα παιδιά ενημέρωσαν τους γονείς τους και άρχισαν άμεσα οι
ενέργειες για τον καθαρισμό της εκκλησίας. Ο ναός αποκαταστάθηκε και άρχισε
να λειτουργείται αφιερωμένος στον Προφήτη Ζαχαρία. Στη συνείδηση των
κατοίκων τα τρία αγόρια θεωρήθηκαν οι κτήτορες (ιδρυτές) του ναού και οι απόγονοί τους ακόμα θυμούνταιτο γεγονός.
